Het Bosplanetarium van Arnhem en de verdwenen planeten

Een paar jaar geleden had ik een briljant idee: een model van het zonnestelsel op de schaal van de gemeente Rotterdam. Gewoon omdat het belangrijk is te weten van welk groter geheel we met zijn allen deel uit maken. En omdat het leuk is je erover te verbazen hoe groot alles is. En hoe klein we zelf zijn.

Straatplanetarium

De gemeente Rotterdam is een heel geschikte plek voor zo’n straatpanetarium, omdat er een lange sliert havengebieden aan de stad vastzit. Daardoor is de afstand tussen het centrum en de uiterste buitengewesten zo groot dat er een schaalmodel van het zonnestelsel in past. Met de Zon als bol met een diameter van ruim acht meter op de Binnenrotte komt de verste planeet, Neptunus, op de pier in Hoek van Holland te liggen.

De planeet Neptunus, onderdeel van het Straatplanetarium Rotterdam, op de Pier in Hoek van Holland

Stadsinitiatief

Ik heb het idee van zo’n straatplanetarium, met als ondertitel De Hemel op Aarde, destijds nog ingebracht als stadsinitiatief. De gemeente had een paar miljoen euro beschikbaar gesteld voor plannen die iets zinvols aan de stad zouden toevoegen. Maar omdat ik zo snel geen verdienmodel kon bedenken viel mijn plan niet in de prijzen.

Zagreb, Maine en Nevada

Natuurlijk ben ik niet de enige die op het idee gekomen is de schaal van het heelal voelbaar te maken door het te vertalen naar Aardse afmetingen. In Zagreb is daadwerkelijk een straatplanetarium gebouwd, Nine Views genaamd. De schaal daarvan is ongeveer een vierde van wat ik in Rotterdam voorstelde. Daardoor schijnen sommige planeten wel erg lastig terug te vinden te zijn.

In de Amerikaanse staat Maine hebben ze, hoe Amerikaans, een snelwegplanetarium gebouwd. En aan de andere kant van de Verenigde Staten bouwden twee filmmakers een tijdelijk woestijnplanetarium.

De Koude Vijver van Sonsbeek

Maar ook dichter bij huis hebben we zo’n schaalmodel, namelijk in Park Sonsbeek in Arnhem. Ik kwam er laatst langs toen ik naar het oosten des lands was gereisd op zoek naar mooie winterlandschappen.

Winterse sfeerfoto van het kunstwerk Skies Captured van Henrietta Lehtonen, een bosplanetarium in de Koude Vijver in Park Sonsbeek in Arnhem.

De officiële naam van het kunstwerk is Skies Captured en de kunstenaar heet Henrietta Lehtonen (let op: website in het Fins). Het roestvrijstalen schaalmodel staat sinds 2001 in het water van de zogenaamde Koude Vijver.

Bij nader inzien is het geen schaalmodel wat betreft de afstanden want die zijn in werkelijkheid veel groter. Maar de onderlinge afmetingen lijken aardig te kloppen. We zien hier van links naar rechts de Zon, Mercurius, Venus, de Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus en Uranus.

Close-up van het bosplanetarium in Park Sonsbeek in Arnhem met van links naar rechts de Zon, Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus en Uranus.

Waar is Neptunus?

Inderdaad, zeven planeten. Maar er waren er toch meer? Inderdaad, in 2001 bestond het Zonnestelsel nog uit negen planeten. Pluto werd pas in 2006 gedegradeerd tot dwergplaneet. Neptunus daarentegen is nog steeds officieel de achtste planeet. Die is dus waarschijnlijk gewoon ontvreemd en siert nu wellicht een Arnhemse studentenkamer.

Het bosplanetarium van Arnhem: acht roestvrijstalen bollen in de Koude Vijver in Park Sonsbeek.

Ondanks die verminking vormt dit kunstwerk, zolang het Rotterdamse plan niet uitgevoerd wordt, het enige openluchtplanetarium van Nederland. Daar mag de gemeente Arnhem best trots op zijn. Misschien kan er een speurtocht naar Neptunus worden opgezet om het model weer compleet te maken. En laten ze er dan gelijk een bordje bij zetten met de naam van de kunstenaar.

UPDATE: 15 januari 2018

Precies een jaar na de vorige keer (maar dat was puur toeval) was ik weer in Arnhem. Het is er in dat jaar niet beter op geworden voor het Bosplanetarium. Er is een flinke tak in de Koude Vijver gestort, precies ter plaatse van de binnenplaneten. De Aarde en Venus zijn relatief ongeschonden, maar of Mercurius het incident heeft overleefd was niet te zien. Bovendien is vooral de zon veel meer dan jaar geleden met een groene mosaanslag bedekt.

Kunstwerk Skies Captured van Henrietta Lehtonen oftwel het Bosplanetarium van Arnhem in de Koude Vijver in Park sonsbeek

Bordje

Anderzijds: mijn oog viel op een bordje aan de rand van de vijver: “Skies Captured – Henrietta Lehtonen – 2001”. Heb ik dat de vorige keer over het hoofd gezien? Of is het recentelijk geplaatst? Het zag er vrij nieuw uit, dus misschien is er iemand bij de gemeente Arnhem die mijn blog leest…

 

You may also like...

1 Response

  1. Maud schreef:

    Wauw mooi natuurgebied! Ik hoorde dat je in het Sonsbeek park ook een hapje kon eten bij Brasserie de Boerderij. Weet iemand of dit een fijn restaurant is?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Spam-controle: *