Categorie: Cartografie

Een kaart kan een wereld toveren op een stuk papier, of op een paar miljoen pixels. Groot of klein, realiteit of fictie. Een wereld die er eens was maar nu niet meer. Of een wereld die nog niet bestaat maar er ooit zou kunnen zijn.

Ik heb altijd graag in atlassen gebladerd, plattegronden bestudeerd en weggedroomd boven landkaarten. En ik beoefen het edele ambacht der cartografie ook zelf. Van de geschiedenis van Rotterdam tot de toekomst van Mars: ik zet het op de kaart.

Close-up van een groot aantal kroonkurken van Belgische en Nederlandse bieren op een witte houten vloer die samen een wereldkaart vormen

Kroonkurken op een houten vloer: de bierwereldkaart

Sinds ik ruim een jaar geleden op dit blog een artikel schreef over bierfotografie, beschik ik over een kleurrijke collectie kroonkurken. Een groeiende verzameling want mijn vrienden blijven ze bewaren voor me en zelf mag ik ook graag een flesje openen. Ik had al langer het idee om eens een wereldkaart van al die bierdoppen te maken. En de gedeeltelijke lockdown van de laatste weken was een goede aanleiding om dat plan eens uit te voeren. Als morele steun voor de Nederlandse horeca. Niet dat ze daar erg veel aan hebben maar toch… Virtueel De vaste lezers van dit blog...

Detail van een wereldkaart opgebouwd uit mondkapje, achteloos achtergelaten op het trottoir, met duidelijk herkenbaar de vorm van Noord-Amerika

Toiletpapier en mondkapjes, iconen van de coronatijd

In maart van dit jaar, in de week dat de coronapandemie ook Nederland niet geheel onopgemerkt voorbij bleek te gaan, zag ik iemand lopen met drie megapakken toiletpapier. En even later nog een. En nog een. Het was een trend. En hoewel de pakhuizen uitpuilden raakten de schappen in de supermarkt tijdelijk leeg. Ik heb veel verklaringen gehoord voor dat plotselinge toiletpapiergehamster. Misschien kwam het doordat mensen vanwege het thuiswerken sneller door hun voorraad heenraakten. Misschien valt een tekort aan toiletpapier in de supermarkt gewoon meer op omdat pakken met 24 wc-rollen meer ruimte in nemen dan bijvoorbeeld blikjes tonijn....

Wereldkaart van een minuscuul deel van een hypothetische eindeloze platte Aarde, met in het midden de bekende oceanen en continenten en daaromheen een groot aantal andere wateren en landmassa's

De Platte Aarde

Een van de meest bizarre complottheorieën is toch wel die van de Platte Aarde. Er bestaat zelfs een genootschap met honderden leden die bij elkaar komen op conventies om te praten over de “bewijzen” dat NASA en andere instanties, al dan niet met kwade bedoelingen, het beeld in stand houden dat onze planeet een bol is die om de Zon draait. Maar alleen al het feit dat het niet overal tegelijk dag of nacht is, doet vermoeden dat de Aarde niet plat is. Als de zon schijnt in Nederland zou je ‘m, op een platte Aarde, in Nieuw Zeeland ook...

Een "revisietekening" van het Basisplan voor de Wederopbouw van Rotterdam van ir. van Traa uit 1946, met de stad zoals die in de tachtig jaar na het bombardement opgebouwd is

Revisie van de Rotterdamse Wederopbouw

Dit jaar gedenken we dat tachtig jaar geleden de wederopbouw van Rotterdam begon. Op 14 mei 1940 werd een groot deel van de stad verwoest door het Duitse bombardement en de daaropvolgende brand. Slechts vier dagen later, op 18 mei, kreeg stadsarchitect W.G. Witteveen opdracht een plan te maken voor de herbouw. Het uiteindelijk Basisplan voor de Wederopbouw, van de hand van Witteveens opvolger Cornelis van Traa, werd pas in 1946 aangenomen door de gemeenteraad. Bij het doorspitten van mijn Rotterdam-archief kwam ik een dertig jaar oude brochure tegen, uitgegeven in 1990 bij de viering van vijftig jaar wederopbouw. Met...

Detail van de Bos-wereldkaart, gemaakt van digitale bomen omgeven door virtuele grazige weiden, met Australië, Nieuw-Zeeland en een deel van Indonesië

Een virtueel bos en één biljoen echte bomen

Het werpt een heel ander licht op het begrip Bosatlas: een wereldkaart van bomen. Ruim 15.000 bomen die samen de continenten van onze planeet vormen, terwijl de omliggende grazige weiden de oceanen verbeelden. Een stukje land art op een terrein van ongeveer 200 hectare, ontsloten door wegen en paden (evenaar en meridianen) en met sloten als keerkringen en poolcirkels. Dit alles uiteraard geheel digitaal en virtueel, want ik heb helaas geen achtertuin van deze omvang. Behalve dat deze boskaart een mooie aanvulling is op mijn verzameling wereldkaarten (zie o.a. glas in lood, sloophout, graffiti en koffiebonen) heb ik ‘m ook...

Een wereldkaart van glas in lood

Ik heb al heel wat bijzondere wereldkaarten gemaakt maar een uitvoering in glas-in-lood was daar nog niet bij. Onze planeet figureerde wel in het virtuele glas-in-loodraam dat ik maakte van de beroemde Earthrise-foto, maar dat is toch wat anders. Hoogste tijd om deze leemte in de collectie op te vullen. Zie hier het resultaat. Virtueel glas De kaart is opgebouwd uit 1440 stukjes gekleurd glas. Virtueel glas uiteraard want dit kunstwerk is helemaal gemaakt met behulp van Photoshop en een toefje Autocad. Ondanks de abstractie blijven de elementen die onze wereld zo mooi maken goed zichtbaar: de oceanen en ijskappen,...

De verdronken wereld: de wereldkaart als de ijskappen van Groenland en Antarctica gesmolten zijn, rond het jaar 4000

Als de poolkappen smelten: de verdronken wereld

Hoe zou de wereldkaart er uit zien als al het poolijs smelt? En hoe lang duurt het voor het zo ver is? Dat zijn actuele vragen nu klimaatverandering – eindelijk – op de politieke agenda staat. En als cartograaf kon ik het niet nalaten het worst case scenario eens in beeld te brengen. Zwaartekracht Als de Groenlandse ijskap smelt stijgt de zeespiegel 7 meter, als het ijs op Antarctica smelt veroorzaakt dat een stijging van 58 meter op. Bij elkaar dus 65 meter. Met let wel: dat is een gemiddelde. Want er speelt nog iets anders mee: de zwaartekracht. Zo’n...

De digitale sloophoutkaart van Europa, opgebouwd uit 54 verschillende stukjes virtueel gerecycled hout

De kaart van Europa in sloophout

Ruim op tijd voor de Europese verkiezingen is-ie klaar: de kaart van Europa in digitaal sloophout. De derde in een serie; eerder maakte ik een sloophoutkaart van Nederland en van de wereld. 54 landen Het maken van deze kaart was wel wat lastiger dan de vorige twee. In plaats van 12 provincies of zeven continenten hebben we hier te maken met 54 verschillende landen en landjes. En voor elk daarvan heb ik een apart stukje hout gezocht. Virtueel hout overigens, laten daar geen misverstanden over bestaan. Geopolitiek Je krijgt bij het maken van een kaart van Europa wel meteen te...

Wereldkaart, opgebouwd uit sloophout: oude planken, vloerdelen, multiplex en ander gerecycled materiaal

Een wereldkaart in sloophout

De sloophoutprovinciekaart van Nederland was in 2018 het meest verkochte werk in mijn Werk aan de Muur-webwinkel. Dat wil nou ook weer niet zeggen dat de kaart in honderden huiskamers aan de muur hangt, maar het is toch wel een bescheiden succes voor dit stukje virtuele recycling. De wereld Een wereldkaart in sloophout kon natuurlijk niet uitblijven en inderdaad: hier is-ie dan… Net als de Nederlandse kaart gerenderd in 3DS Max met gebruik van digitaal steigerhout, multiplex, planken, latten, vloerdelen en roestige spijkers. De kleuren en texturen zijn vrij willekeurig gekozen. Hoewel: die sneeuw/verfresten op Antarctica zijn natuurlijk niet helemaal...

Een wereldkaart zoals dolfijnen 'm zouden maken: een netwerk van oceanen en zeen met wat terra incognita er in.

Een wereldkaart zoals dolfijnen ‘m zouden maken

En opnieuw heb ik me verplaatst in de belevingswereld van een van de diersoorten waarmee wij mensen deze planeet delen. Na de pinguins en de mollen zijn deze keer de dolfijnen aan de beurt. Hoe ziet een dolfijnse kaartenmaker de wereld? Sympathiek en intelligent Dolfijnen staan bekend als vriendelijke dieren. Zijn ze werkelijk zo sympathiek of worden we enigszins misleid doordat hun mondhoeken permanent in de glimlachstand staan? Ik zou daar geen stellige uitspraken over durven te doen. Dolfijnen staan ook bekend als intelligente wezens. Maar hoe intelligent zijn ze precies? Ook dat is een onbeantwoorde vraag. Volgens schrijver Douglas...