Category: Cartografie

Een kaart kan een wereld toveren op een stuk papier, of op een paar miljoen pixels. Groot of klein, realiteit of fictie. Een wereld die er eens was maar nu niet meer. Of een wereld die nog niet bestaat maar er ooit zou kunnen zijn.

Ik heb altijd graag in atlassen gebladerd, plattegronden bestudeerd en weggedroomd boven landkaarten. En ik beoefen het edele ambacht der cartografie ook zelf. Van de geschiedenis van Rotterdam tot de toekomst van Mars: ik zet het op de kaart.

Kaart van Nederland met plaatsnamen van alle 72 steden, dorpen en gehuchten met het woord berg erin.

Nederlandse bergen op de kaart gezet.

“Waar zijn die drie bergen nou?”, vroeg ik me af toen ik onlangs op station Driebergen-Zeist uit de trein stapte. Ze waren er niet, natuurlijk. De nabijgelegen Utrechtse Heuvelrug komt op zijn hoogste punt, de Amerongse Berg, slechts 70 meter boven zeeniveau. In ieder willekeurig ander land wordt zoiets niet als berg, niet als heuvel, maar hoogstens als een lichte glooiing in het landschap gezien. Mijn vlakke land Ik bedacht me dat een land als Nederland, zo vlak als een goed gelegde laminaatvloer, wel erg veel plaatsnamen telt met het woord “berg” er in. Steenbergen, Zevenbergen, Bergen op Zoom… En...

Met behulp van Photoshop in scene gezette actiefoto van de auteur werkend aan een graffiti-wereldkaart op een muur van tien bij vijf meter.

Graffiti en koffiebonen: twee nieuwe wereldkaarten

Min of meer tegelijkertijd heb ik de laatste hand gelegd aan twee nieuwe wereldkaarten. Twee kaarten met een totaal verschillende look and feel. Ze zijn ook op heel verschillende manieren gemaakt, maar ze hebben één ding gemeen: ik begon er aan in de verwachting ze in een of twee dagen af te hebben maar uiteindelijk duurde het weken voor ik er helemaal tevreden over was. Cartograffiti Hieronder ben ik met een spuitbus bezig aan de finishing touch van kaart nummer 1: de graffitiwereldkaart: Virtuele straatkunst De foto is uiteraard in scene gezet, net zoals het hele stuk street art virtueel...

Detail van de waterkaart van Rotterdam, vormgegeven als roestpatronen op een scheepsromp, ingezoomd op het centrum en de Kop van Zuid

Roestige rivieren – de Waterkaart van Rotterdam

Op een van mijn fotorondjes door Rotterdam kwam ik langs de Parkkade. Op die plek, niet ver van de binnenstad, liggen vaak relatief grote zeeschepen aangemeerd. Een van die schepen had deze keer duidelijk behoefte aan groot onderhoud. Ik maakte er een aantal foto’s van, waaronder deze. Roest Ik kan uren naar dit soort foto’s kijken. Wat gebeurt er hier veel tegelijk op een paar vierkante meter! De rode verf op de scheepsromp is onregelmatig verkleurd tot een wild palet van tinten tot aan paars en roze. Op een aantal plaatsen is het staal zwaar aangetast door donkerbruine, bijna zwarte...

Het wereldbeeld van een mol: een wereldkaart van onderaf gezien, en dus gespiegeld, uitgevoerd in digitaal brons

De molaire projectie – een bronzen wereldkaart

Een paar maanden geleden publiceerde ik een wereldkaart gebaseerd op de belevingswereld van een pinguïn. Een polaire projectie met Antarctica in het midden en de andere continenten daar, soms ernstig vervormd, omheen gegroepeerd. Ik ben niet van plan het hele dierenrijk af te werken, maar er was nog een diersoort die om een cartografische interpretatie vroeg: de mol. Talpa Even Wikipedia citeren: de mol (Talpa europaea) is een ondergronds levend zoogdier uit de familie der mollen (Talpidae). Zo weten we meteen ook hoe John de Mol op de naam van zijn bedrijf gekomen is. Zien Hoe ziet een mol de...

Perspectivisch beeld van een wereldkaart, opgebouwd uit ruim 30.000 mozaïektegels, ingezoomd op Noord-Amerika met op enige afstand de andere continenten.

Mozaïektegels en afbladderende verf: drie bijzondere wereldkaarten

Zou iedereen het wel eens overkomen of is het voorbehouden aan kartofielen als ik? Je ziet een scheepswand met roestvlekken of een oude muur met afbladderende verf en je denkt: hee, dat lijkt wel een landkaart. Oceanen, continenten, bergketens, archipels, met een beetje fantasie kun je een complete wereld ontwaren op zo’n stuk muur. Okee, de meeste mensen zullen er achteloos aan voorbij lopen maar voor wie het zien wil is er veel te genieten. De omgekeerde wereld Ik besloot het idee eens om te keren: hoe zou het eruit zien als die verf- en roestpatronen werkelijk de continenten van onze...

Een wereldkaart volgens de Antarctische of Pinguïnprojectie, met de zuidpool in het midden en met naar het noorden toe steeds grotere vervormingen.

De Antarctische projectie: het wereldbeeld van een pinguïn

Een wereldkaart zegt eigenlijk heel veel over degene die ‘m maakt, of over de markt waarvoor de kaart bestemd is. Hier in Europa vinden we het niet meer dan logisch de rand van de kaart te leggen in de Beringstraat en de Pacific. Daar woont toch bijna niemand en bovendien liggen we dan zelf mooi in het midden. De Amerocentrische wereldkaart In Noord- en Zuid-Amerika vindt men het, begrijpelijk, niet prettig om aan de rand van de kaart te wonen. Vandaar dat je daar wel kaarten ziet zoals hieronder, met Amerika in het midden. Dat de snede dan ergens tussen India...

De Rotterdamse biinnenstad tussen Centraal Station en Nieuwe Maas en tussen 'Claese de Vrieselaan en Mariniersweg; fragment van een kaart van Rotterdam met alle bouwblokken uitgevoerd als glas in vijftien kleuren

De glaskaart van Rotterdam: een plattegrond in vijftien kleuren

Zo! Dat moet een werk geweest zijn… Al die stukjes gekleurd glas uitsnijden, precies op de goede maat. En ze dan zorgvuldig rangschikken op een stalen plaat tot er een kleurrijke plattegrond van Rotterdam ontstaat. Digitaal glas Nee hoor, er is tegenwoordig gelukkig software om het een en ander digitaal te simuleren. Deze glaskaart van Rotterdam is gemaakt van een Autocad-bestand met de bouwblokken van de stad. In 3ds Max heb ik er wat onregelmatigheid aan toegevoegd om het niet al te computergestuurd te laten overkomen. Daarna heb ik, volkomen random, aan ieder blokje één van vijftien verschillende kleuren glas...

Door het kubisme geïnspireerde wereldkaart, die onze planeet laat zien als een complex systeem van vormen, kleuren en lijnen.

Een kubistische wereldkaart

Nee, je moet niet proberen je woonplaats of zelfs maar je land terug te vinden op deze kubistische wereldkaart. Grenzen, steden, muren en andere menselijke constructies zijn niet meer te herkennen in deze uitbarsting van kleuren, vormen en lijnen. Polygonen en overvloeimodi Deze kaart is gemaakt in Photoshop door het stapelen van een aantal lagen. Die lagen lagen heb ik gemaakt met het filter crystallize, dat een afbeelding opdeelt in volstrekt willekeurige polygonen (of in gewoon Nederlands: veelhoeken). Verder heb ik een laag vierkanten gemaakt die samenvalt met de lengte- en breedtegraden. Vervolgens heb ik ook lijntekeningen gegenereerd uit de randen van al die vlakken....

De omgekeerde wereldkaart: land en zee zijn omgewisseld, continenten zijn oceanen, meren zijn eilanden, en andersom, in kleuren geïnspireerd door NASA's Blue Marble

De Omgekeerde Wereld – variaties op een Blauwe Knikker

Waarschijnlijk overkomt het iedereen die graag op kaarten kijkt wel eens. Je denkt: stel je nou eens voor dat het land zee is en de zee land. Dat continenten oceanen zijn en oceanen continenten. Dat eilanden meren zijn en meren eilanden. Ik kon de verleiding niet weerstaan zo’n omgekeerde wereldkaart tot in details uit te werken. Maar ook daarmee ben ik niet de enige. Een beetje googlen levert een leuke verzameling omgekeerde kaarten op. Vladislav Gerasimov bijvoorbeeld maakte een mooie gestyleerde kaart met een fantasysfeertje. En Chris Wajan verdiept zich op zijn Panetocopia-website uitgebreid in het klimaat, de plantengroei en...

Een kamer met wereldkaart Mars 2.0, die toont hoe de planeet er uit kan zien na terraforming, als print aan de muur, terwijl NASA-rover Sojourner rondrijdt tussen het meubilair

Mars 2.0 – terug naar de Rode, Groene en Blauwe Planeet

Er is net stromend water aangetoond op Mars. De film The Martian (de perfecte mix van Castaway en Apollo 13, met een toefje Saturday Night Fever) draait in de bioscoop. En NASA heeft gedetailleerde plannen bekendgemaakt om binnen twintig jaar mensen op Mars te laten wonen. Een mooi moment om zelf ook weer eens wat met Mars te doen. Mars Society Nederland De planeet Mars en ik hebben een lange geschiedenis samen. In 1999 richtte ik samen met Arno Wielders (tegenwoordig betrokken bij Mars One) in een Leids café de Nederlandse afdeling van de Mars Society op. In de eerste...