Category: Cartografie

Een kaart kan een wereld toveren op een stuk papier, of op een paar miljoen pixels. Groot of klein, realiteit of fictie. Een wereld die er eens was maar nu niet meer. Of een wereld die nog niet bestaat maar er ooit zou kunnen zijn.

Ik heb altijd graag in atlassen gebladerd, plattegronden bestudeerd en weggedroomd boven landkaarten. En ik beoefen het edele ambacht der cartografie ook zelf. Van de geschiedenis van Rotterdam tot de toekomst van Mars: ik zet het op de kaart.

Een wereldkaart volgens de Antarctische of Pinguïnprojectie, met de zuidpool in het midden en met naar het noorden toe steeds grotere vervormingen.

De antarctische projectie: het wereldbeeld van een pinguïn

Een wereldkaart zegt eigenlijk heel veel over degene die ‘m maakt, of over de markt waarvoor de kaart bestemd is. Hier in Europa vinden we het niet meer dan logisch de rand van de kaart te leggen in de Beringstraat en de Pacific. Daar woont toch bijna niemand en bovendien liggen we dan zelf mooi in het midden. De Amerocentrische wereldkaart In Noord- en Zuid-Amerika vindt men het, begrijpelijk, niet prettig om aan de rand van de kaart te wonen. Vandaar dat je daar wel kaarten ziet zoals hieronder, met Amerika in het midden. Dat de snede dan ergens tussen India...

De Rotterdamse biinnenstad tussen Centraal Station en Nieuwe Maas en tussen 'Claese de Vrieselaan en Mariniersweg; fragment van een kaart van Rotterdam met alle bouwblokken uitgevoerd als glas in vijftien kleuren

De glaskaart van Rotterdam: een plattegrond in vijftien kleuren

Zo! Dat moet een werk geweest zijn… Al die stukjes gekleurd glas uitsnijden, precies op de goede maat. En ze dan zorgvuldig rangschikken op een stalen plaat tot er een kleurrijke plattegrond van Rotterdam ontstaat. Digitaal glas Nee hoor, er is tegenwoordig gelukkig software om het een en ander digitaal te simuleren. Deze glaskaart van Rotterdam is gemaakt van een Autocad-bestand met de bouwblokken van de stad. In 3ds Max heb ik er wat onregelmatigheid aan toegevoegd om het niet al te computergestuurd te laten overkomen. Daarna heb ik, volkomen random, aan ieder blokje één van vijftien verschillende kleuren glas...

Door het kubisme geïnspireerde wereldkaart, die onze planeet laat zien als een complex systeem van vormen, kleuren en lijnen.

Een kubistische wereldkaart

Nee, je moet niet proberen je woonplaats of zelfs maar je land terug te vinden op deze kubistische wereldkaart. Grenzen, steden, muren en andere menselijke constructies zijn niet meer te herkennen in deze uitbarsting van kleuren, vormen en lijnen. Polygonen en overvloeimodi Deze kaart is gemaakt in Photoshop door het stapelen van een aantal lagen. Die lagen lagen heb ik gemaakt met het filter crystallize, dat een afbeelding opdeelt in volstrekt willekeurige polygonen (of in gewoon Nederlands: veelhoeken). Verder heb ik een laag vierkanten gemaakt die samenvalt met de lengte- en breedtegraden. Vervolgens heb ik ook lijntekeningen gegenereerd uit de randen van al die vlakken....

De omgekeerde wereldkaart: land en zee zijn omgewisseld, continenten zijn oceanen, meren zijn eilanden, en andersom, in kleuren geïnspireerd door NASA's Blue Marble

De Omgekeerde Wereld – variaties op een Blauwe Knikker

Waarschijnlijk overkomt het iedereen die graag op kaarten kijkt wel eens. Je denkt: stel je nou eens voor dat het land zee is en de zee land. Dat continenten oceanen zijn en oceanen continenten. Dat eilanden meren zijn en meren eilanden. Ik kon de verleiding niet weerstaan zo’n omgekeerde wereldkaart tot in details uit te werken. Maar ook daarmee ben ik niet de enige. Een beetje googlen levert een leuke verzameling omgekeerde kaarten op. Vladislav Gerasimov bijvoorbeeld maakte een mooie gestyleerde kaart met een fantasysfeertje. En Chris Wajan verdiept zich op zijn Panetocopia-website uitgebreid in het klimaat, de plantengroei en...

Een kamer met wereldkaart Mars 2.0, die toont hoe de planeet er uit kan zien na terraforming, als print aan de muur, terwijl NASA-rover Sojourner rondrijdt tussen het meubilair

Mars 2.0 – terug naar de Rode, Groene en Blauwe Planeet

Er is net stromend water aangetoond op Mars. De film The Martian (de perfecte mix van Castaway en Apollo 13, met een toefje Saturday Night Fever) draait in de bioscoop. En NASA heeft gedetailleerde plannen bekendgemaakt om binnen twintig jaar mensen op Mars te laten wonen. Een mooi moment om zelf ook weer eens wat met Mars te doen. Mars Society Nederland De planeet Mars en ik hebben een lange geschiedenis samen. In 1999 richtte ik samen met Arno Wielders (tegenwoordig betrokken bij Mars One) in een Leids café de Nederlandse afdeling van de Mars Society op. In de eerste...

Uitsnede uit de Dubbelplattegrond Rotterdam 1939-2016 die de ligging van het luchtspoor op de Binnenrotte laat zien ten opzichte van de vooroorlogse en hedendaagse bouwblokken.

Het Luchtspoor in de Dubbelplattegrond van Rotterdam

Ongeveer een jaar geleden maakte ik de Dubbelplattegrond Rotterdam 1939-2014, die laat zien hoezeer het stratenpatroon van mijn woonplaats is veranderd als gevolg van het bombardement en de wederopbouw. Die kaart bleef niet onopgemerkt: het AD/Rotterdams Dagblad besteedde er aandacht aan en ik kreeg er een heleboel reacties op. De commentaren waren eigenlijk allemaal positief, op een klein kritiekpuntje na: het Luchtspoor staat er niet in! Parijse allure Inderdaad, het Luchtspoor… Ik ben oud genoeg om het me te kunnen herinneren: het spoorviaduct op de Binnenrotte, dat aan de markt eronder een bijna Parijse allure gaf. Het viaduct werd gesloopt...

Beeld vanuit de ruimte van een geterraformeerd Mars, met de Noordelijke Oceaan en de Noordpool, Kasei Vallis, Valles Marineris, Arabia Terra en het hoogland van Tharsis, met een achtergrond van sterren

Weerzien met Mars

Een paar weken geleden kreeg ik een mail van iemand die me vroeg of hij Modified Mars mocht gebruiken als achtergrond voor een roman. Modified Mars is een project dat ik acht jaar geleden bedacht en dat gewijd is aan het terraformen van de, nu nog, Rode Planeet. Aardvorming Een korte uitleg voor wie zelden of nooit science-fiction leest: terraforming (letterlijk aardvorming) is het zodanig aanpassen van een planeet dat Aardse organismen, waaronder ook mensen, er kunnen gedijen. Terraformers zijn vooral geinteresseerd in Mars vanwege een aantal redenen: de planeet is niet te groot, niet te klein, niet te ver...

Plattegrond van toekomstig Oostplein, met herbouw van molen De Noord en vergroening van de openbare ruimte

De terugkeer van molen De Noord, deel 2

Een half jaar jaar geleden maakte ik een artist impression van molen De Noord, herbouwd op het Oostplein. Die actie bleef niet geheel onopgemerkt; tijd voor een update. Samen met Gyz la Riviere, wiens film Rotterdam 2040 me inspireerde tot het maken van de visualisatie, zette ik een campagne op om de mogelijkheid van herbouw onder de aandacht te brengen. Een bevriende drukker maakte 2000 ansichtkaarten, die we verspreidden over de Rotterdamse horeca en andere flyerplekken: Politiek en media Ook burgemeester en wethouders, raadsfracties en de media kregen een exemplaar. Het AD/Rotterdams Nieuwsblad wijdde er een artikel aan, wat enthousiaste...

Dubbelplattegrond Rotterdam: twee kaarten van straten, havens en bouwblokken 1939 / 2014 over elkaar gelegd

Rotterdam dubbelop: twee steden vergeleken

Wie mijn blog een beetje volgt (lees bijvoorbeeld het artikel over de oude Bijenkorf of over molen De Noord) weet dat de geschiedenis en de architectuur van Rotterdam mijn bijzondere belangstelling hebben. En dat is niet alleen omdat ik er woon. Wat me vooral fascineert is dat er eigenlijk sprake is van twee verschillende steden. Die twee steden delen dezelfde locatie maar zijn van elkaar gescheiden door de tijd. Met als belangrijke breekpunt de dag van het bombardement: 14 mei 1940. Natuurlijk zijn ook andere steden enorm veranderd sinds, pakweg, de jaren dertig. Maar nergens zijn de verschillen zo dramatisch...