Category: Ruimtekunst

Wat zegt u? Het einde van de geschiedenis? Misschien is de geschiedenis nog maar net begonnen. Even opletten dat we geen gekke dingen doen op onze eigen planeet. Maar dan ligt er een universum op ons te wachten.

Ik denk wel eens dat mijn fascinatie voor ruimtevaart en astronomie ermee te maken heeft dat ik als zevenjarig jongetje Apollo 11 op de Maan zag landen. Aan de andere kant: Arthur C. Clarke, Carl Sagan en Brian Cox waren op dat moment respectievelijk 51, 34 en 1 jaar oud, dus misschien maakt leeftijd niet zoveel uit.

Hoe dan ook, de final frontier heeft mijn warme belangstelling. In het verleden heb ik werk gemaakt voor organisaties als The Mars Society en Explore Mars. Met mijn eigen collectie Space Art treed ik voorzichtig in de voetsporen van grootheden als Chesley Bonestell, Pat Rawlings en Don Dixon.

Artist impression van de planeet Aarde, gezien vanaf een punt op 50.000 kilometer boven Nederland, met van boven naar beneden de Noordpool, Europa en Afrika.

Rotterdam, Nederland, Europa, Aarde, Heelal

22 april, de geboortedag van dit blogartikel, is de Dag van de Aarde. Er is geen betere dag denkbaar om het te hebben over satelliet- en astronautenfoto’s van onze planeet. Geschiedenis De eerste satelliet die in een baan om de Aarde werd gebracht was in 1957 de Russische Spoetnik-1 (wat overigens gewoon Satelliet-1 betekent). Maar die had nog geen camera aan boord. De eerste foto’s van de Aarde werden pas een paar jaar later gemaakt, op 1 april 1960, door de Amerikaanse weersatelliet TIROS-1. Sindsdien is onze homeworld vele malen gefotografeerd. Enkele van die beelden zijn iconisch geworden, zoals de...

Artist impression van het interieur van een reusachtige uitgeholde asteroide, gezien vanaf de oevers van een meer, met twee mannen op een steiger die uitkijken over een stad en de heuvels, meren en rotswanden daarachter.

Psyche Station: wonen in een asteroide

Sommige mensen gebruiken Facebook om kattenfilmpjes te bekijken of om nepnieuws tot zich te nemen. Ik gebruik het grote Smoelenboek voor heel andere dingen. Een paar weken geleden werd mijn belangstelling gewekt door een schets die mijn Facebookvriend Shaun Moss gepost had. Een simpele tekening van een tamelijk omvangrijk project: het uithollen van de asteroïde 16 Psyche voor de bouw van een ruimtekolonie. De blauwe lijnen geven een reusachtige cilindervormige ruimte aan (de afstanden zijn in meters). Door het hele rotsblok om zijn as te laten draaien ontstaat op de gekromde wanden van de cilinder een middelpuntvliedende kracht. Die voelt...

Het bosplanetarium van Arnhem: acht roestvrijstalen bollen in de Koude Vijver in Park Sonsbeek.

Het Bosplanetarium van Arnhem en de verdwenen planeten

Een paar jaar geleden had ik een briljant idee: een model van het zonnestelsel op de schaal van de gemeente Rotterdam. Gewoon omdat het belangrijk is te weten van welk groter geheel we met zijn allen deel uit maken. En omdat het leuk is je erover te verbazen hoe groot alles is. En hoe klein we zelf zijn. Straatplanetarium De gemeente Rotterdam is een heel geschikte plek voor zo’n straatpanetarium, omdat er een lange sliert havengebieden aan de stad vastzit. Daardoor is de afstand tussen het centrum en de uiterste buitengewesten zo groot dat er een schaalmodel van het zonnestelsel...

Fragment van het Earthrise-glas-in-loodraam met een stuk van de wereldbol met Europa, de Atlantische Oceaan en Noord-Amerika

Earthrise als glas-in-loodraam

Een paar weken geleden maakte ik een virtueel mozaïek, geïnspireerd door de beroemde Earthrise-foto, een van de iconische beelden van de twintigste eeuw, die een enorme invloed heeft gehad op de manier waarop we naar onze planeet kijken. Eenzame Kerst De Apollo 8-astronauten Frank Borman, Bill Anders en Jim Lovell waren tijdens de Kerstdagen van 1968 ongelofelijk ver van huis. Als de kreet to boldly go where no one has gone before ooit van toepassing was, dan wel in dit geval. Nooit eerder was iemand verder gereisd dan een baan om de Aarde, in feite slechts een paar honderd kilometer...

Fragment van het Earthrise-mozaiek, een remake van de beroemde foto gemaakt in 1968 tijdens de reis van de Apollo 8

Earthrise: een reconstructie als mozaïek

Earthrise is de naam van een van de meest iconische beelden van de twintigste eeuw. De foto, van de Aarde boven het grijze landschap van de Maan, werd gemaakt door astronaut Bill Anders, tijdens de Apollo 8-missie op 24 december 1968, Kerstavond. Ter gelegenheid van de 45-ste verjaardag van Earthrise maakte de NASA deze video, die gedetailleerd laat zien hoe de foto tot stand kwam. Fascinerend, omdat je het gevoel hebt dat je er zelf bij bent. Merry Xmas Apollo 8 was een legendarische onderneming: voor het eerst reisden drie mensen verder dan een baan om de Aarde. Hun capsule...

De omgekeerde wereldkaart: land en zee zijn omgewisseld, continenten zijn oceanen, meren zijn eilanden, en andersom, in kleuren geïnspireerd door NASA's Blue Marble

De Omgekeerde Wereld – variaties op een Blauwe Knikker

Waarschijnlijk overkomt het iedereen die graag op kaarten kijkt wel eens. Je denkt: stel je nou eens voor dat het land zee is en de zee land. Dat continenten oceanen zijn en oceanen continenten. Dat eilanden meren zijn en meren eilanden. Ik kon de verleiding niet weerstaan zo’n omgekeerde wereldkaart tot in details uit te werken. Maar ook daarmee ben ik niet de enige. Een beetje googlen levert een leuke verzameling omgekeerde kaarten op. Vladislav Gerasimov bijvoorbeeld maakte een mooie gestyleerde kaart met een fantasysfeertje. En Chris Wajan verdiept zich op zijn Panetocopia-website uitgebreid in het klimaat, de plantengroei en...

De namen van alle hemellichamen in het zonnestelsel groter dan honderd kilometer, met lettergrootte gerelateerd aan de diameter, gebaseerd op de werkelijke kleuren tegen een zwarte achtergrond

87 leden van de familie Zon

Een tijdje geleden maakte ik een familieportret van het Zonnestelsel. Of eigenlijk was het een portret van de belangrijkste leden van de familie, de acht planeten: Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus, de Aarde, Venus, Mars en Mercurius. Manen, asteroïden en dwergplaneten Maar er draait nog veel meer om de Zon. Manen bijvoorbeeld; onze eigen Maan natuurlijk maar ook een groot aantal satellieten van de vier gasreuzen. Er is een asteroidengordel tussen de banen van Mars en Jupiter waar, behalve heel veel kleintjes, ook wat grotere objecten hun baantjes trekken. Maar er zijn ook asteroiden die zich niets van die gordel aantrekken....

Een kamer met wereldkaart Mars 2.0, die toont hoe de planeet er uit kan zien na terraforming, als print aan de muur, terwijl NASA-rover Sojourner rondrijdt tussen het meubilair

Mars 2.0 – terug naar de Rode, Groene en Blauwe Planeet

Er is net stromend water aangetoond op Mars. De film The Martian (de perfecte mix van Castaway en Apollo 13, met een toefje Saturday Night Fever) draait in de bioscoop. En NASA heeft gedetailleerde plannen bekendgemaakt om binnen twintig jaar mensen op Mars te laten wonen. Een mooi moment om zelf ook weer eens wat met Mars te doen. Mars Society Nederland De planeet Mars en ik hebben een lange geschiedenis samen. In 1999 richtte ik samen met Arno Wielders (tegenwoordig betrokken bij Mars One) in een Leids café de Nederlandse afdeling van de Mars Society op. In de eerste...

Groepsfoto van de acht planeten van het zonnestelsel op schaal: Aarde, Venus, Mars en Mercurius in hun geheel en Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus gedeeltelijk

De acht planeten: een groepsfoto

Als je het hele Zonnestelsel in één afbeelding vast wilt leggen loop je tegen een probleem aan: de onderlinge afstanden tussen de acht planeten en hun ster zijn enorm, bijna onvoorstelbaar. In alle plaatjes van het Zonnestelsel die je ooit hebt gezien kloppen de afmetingen van de planeten niet: die zijn, noodzakelijkerwijs, zwaar overdreven. Op een schaalmodel van een meter of twee – een mooi formaat om thuis aan de muur te hangen – zou de Aarde niet groter zijn dan ongeveer vier duizendste millimeter. Je zou ons planeetje niet eens kunnen zien. De Hemel op Aarde De enige manier...

Impressie van De Ruimtelift van Sulawesi, met een roterend ruimtestation en zonnepanelen op de voorgrond, de Aarde op de achtergrond en daartussen de kabel met liftcabines

De Ruimtelift: het kost een paar centen, maar…

Met een lift naar de ruimte, dat klinkt als science fiction. En dat is het ook: auteurs als Arthur C. Clarke, Robert Heinlein en Kim Stanley Robinson schreven er boeken over vol. Maar wat vandaag science fiction is, staat morgen in de krant en overmorgen in de geschiedenisboekjes. En Arthur C. Clarke heeft het vaker bij het juiste eind gehad; hij bedacht bijvoorbeeld ook de communicatiesatelliet. Duurzaamheid De laatste jaren beginnen organisaties als NASA maar ook bedrijven als Google voorzichtig de mogelijkheden van de ruimtelift te verkennen. Er is dan ook wel wat te zeggen voor het idee. De traditionele manier om...