De Ringen van Venus

De dichtstbijzijnde planeet in ons zonnestelsel, Venus, lijkt op het eerste gezicht verdacht veel op de Aarde. Met een diameter van 12.104 kilometer is Venus slechts een paar procent kleiner dan de Aarde (12.757 kilometer). Ook de zwaartekracht is maar een fractie minder: 0,9 g. Die overeenkomst is heel opvallend als je bedenkt dat de planeten die om onze zon draaien enorm in grootte verschillen, van de dwerg Mercurius tot de reus Jupiter.

Als kind was ik al gefascineerd door die tweelingzus van de Aarde. Ik tekende zelfs een kaart, niet gebaseerd op enige wetenschappelijke kennis, met zeeën, continenten, bergketens en golfstromen. De kaart toont ook de veronderstelde tijdzones en de klimaten volgens Köppen, net geleerd bij aardrijkskunde.

Kaart van de planeet Venus, geterraformd met ruitjespapier en viltstift door de autuer op ongeveer 16-jarige leeftijd
Venus geterraformd, ca. 1977

De hel

Helaas brak rond diezelfde tijd onder wetenschappers het inzicht door dat Venus in veel andere opzichten helemaal niet zoveel op onze thuiswereld lijkt. Ruimteschepen als de Amerikaanse Mariner 2 en de Russische Venera-sondes onthulden dat de planeet bepaald geen paradijs is. Sterker nog, met een gemiddelde temperatuur van 462 °C, een luchtdruk ongeveer 90 keer zo hoog als op Aarde, een atmosfeer met vooral heel veel CO2 en een dik wolkendek waaruit het zwavelzuur regent, lijkt Venus meer op de hel dan de hel zelf.

Bovendien draait Venus wel erg traag om zijn as, waardoor een etmaal er ruim 116 aardse dagen duurt. Ook dat maakt Venus een minder fijne vakantiebestemming, laat staan een leuke plek om naar toe te emigreren.

Vergelijking van de grootte van de planeten Venus, Aarde en Mars
v.l.n.r.: Venus, Aarde en Mars

Terraforming

De ideeën over terraforming, het aangenamer maken van andere planeten, hebben zich daarom altijd vooral gericht op die andere buurplaneet, Mars. Ook dat is allesbehalve een paradijsje. Maar de Rode Planeet is, bij wijze van spreken, op een regenachtige zondagmiddag te terraformen, vergeleken met Venus.

Mars is echter maar een klein planeetje, dus Venus blijft toch de hoofdprijs voor terraformers. Maar hoe zou je dat aan pakken? Let op: we gaan even groot denken. Heel groot. Fasten your seatbelts and suspend your disbelief!

Reusachtige parasol in aanbouw als onderdeel van het Venus Terraforming Project, met op de achtergrond de reeds grotendeels verduisterde planeet Venus zelf
Parasol in aanbouw

Zonnescherm

Allereerst moet die verschrikkelijke temperatuur een dikke 400 graden omlaag. Daarvoor is een zonnescherm van planetaire afmetingen nodig, te plaatsen op een van de zogeheten Lagrange-punten waar de aantrekkingskracht van de Zon en Venus elkaar in evenwicht houden.

Verder is er weinig water op Venus, veel te weinig zelfs. En water is een onmisbaar ingrediënt in ieder recept voor een leefbare wereld, dus dat moet geïmporteerd worden. Gelukkig is er in de buitenste regionen van het zonnestelsel een overvloed aan asteroïden die voor een groot deel uit waterijs bestaan. Stuur die onder de juiste hoek op Venus af en de planeet gaat bij elke inslag een fractie sneller draaien. Twee vliegen in één klap!

Artist impression van de planeet Venus in een verre toekomst na terraforming, met oceanen en continenten, wolken en een indrukwekkend ringenstelsel
De ringen van Venus

Ringen

Andere stofjes willen we juist liever kwijt: koolstof bijvoorbeeld. Heel veel koolstof. Als je dat onder de juiste hoek de ruimte inschiet, gaat de planeet nog wat sneller draaien. En omdat het zonde is om al dat materiaal te verspillen, bouwen we er een mooi Saturnesk ringenstelsel van. Dat zorgt met zijn schaduw voor verkoeling in de gebieden rond de evenaar; geen overbodige luxe want Venus bevindt zich een stuk dichter bij de zon dan onze eigen planeet.

Artist impression van de planeet Venus, geterraformd en voorzien van een Saturnusachtig ringenstelsel dat een schaduw werpt op de equatoriale zone
Het kost een paar eeuwen maar dan heb je ook wat

Licht

En ‘s nachts brengen de Ringen licht in de duisternis; ook dat komt goed van pas want Venus heeft geen maan. Dat zal een spectaculair gezicht zijn, die majestueuze boog aan de nachtelijke hemel, gedeeltelijk in de schaduw van de planeet zelf. Dancing in the Ringlight

Een klein zeiljacht vaart op een kalme zee op de geterraformeerde planeet Venus bij het licht van de Ringen

Eeuwen

Als je het zo samenvat klinkt het eigenlijk best eenvoudig. Maar er zijn nog wel een paar uitdagingen. Wat doen we bijvoorbeeld met ander ongewenst spul in de atmosfeer, zoals zoutzuur en zwavelzuur? En wat is er te doen aan het relatief zwakke magnetisch veld?

Hoe dan ook is het terraformen van Venus een klus die honderden of zelfs duizenden jaren in beslag gaat nemen. Maar de beloning is dan ook immens: een tweede Aarde met zeeën en oceanen, continenten en archipels. Het kost een paar eeuwen (of misschien wel millennia) maar dan heb je ook wat. Tijd genoeg ook om de details uit te werken.

Bovenaanzicht van de planeet Venus in een verre toekomst, met een atmosfeer, zeeën, wolken en een Saturnusachtig ringenstelsel
Bovenaanzicht van het noordelijk halfrond en de ringen

Landkaart

Het grappige is: er kan nu al een kaart getekend worden van het Venus zoals het onder het dikke wolkendek vandaan zal komen. De topografie van het oppervlak is namelijk met radarmetingen nauwkeurig vastgelegd. En bijna iedere kuil en bobbel heeft van de astronomen van de IAU een naam gekregen uit de catalogus Aardse godinnen en heldinnen. De exacte kustlijnen zijn natuurlijk afhankelijk van de hoeveelheid water die geïmporteerd gaat worden maar er zullen twee continenten zijn: Ishtar op het noordelijk halfrond en Aphrodite rond de evenaar. En verder zijn er ontelbare eilanden, schiereilanden en mini-continenten; het nieuwe Venus zal een perfect speelterrein zijn voor zeezeilers.

Wereldkaart van de planeet Venus in een verre toekomst, na terraforming, met twee continenten en een grote hoeveelheid eilanden en andere landmassa's
Wereldkaart van Venus 2.0

Klimaat

Het wordt een mooie klus voor de ecologen en landschapsarchitecten van de, pakweg, achtentwintigste eeuw, de juiste dier- en plantensoorten bij elkaar zoeken voor de nieuwe wereld. Maar het is nog moeilijk te voorspellen hoe de klimaatzones en landschappen zich zullen verdelen over de continenten en eilanden. Dat hangt af van zaken als de luchtdruk, de uiteindelijke rotatiesnelheid en van het systeem van Hadley-cellen dat daaruit zal ontstaan. Maar laat ik een voorzichtige prognose doen.

Vergelijking van de grootte van de continenten op de geterraformde planeet Venus met die op Aarde
De continenten van Venus en Aarde op dezelfde schaal

Tropen en subtropen

De gebieden rond de evenaar, die een deel van het jaar in de schaduw van de Ringen liggen, zullen een vrij gematigd, subtropisch klimaat hebben. Ten noorden en ten zuiden daarvan vinden we tropische regenwouden waar de Amazone pips bij afsteekt. Nog wat verder van de evenaar treffen we ook wat drogere klimaten aan en zelfs een paar woestijnen.

Detail van een wereldkaart van de planeet Venus in een verre toekomst, na terraforming, met het zuidelijk deel van het continent Aphrodite
Zuid-Aphrodite met aangrenzende zeeën en eilanden

Warme polen

De poolgebieden hebben een aangenaam, mediterraan klimaat. Maar dan wel met de zon het hele jaar door net boven of net onder de horizon. Het Land van de Eeuwige Zonsondergang.

Echt koud wordt het slechts in de hooglanden van Ishtar, zo’n vijf kilometer boven zeeniveau. En op de top van Maat Mons, een schildvulkaan van zo’n acht kilometer hoog, pal op de evenaar, Venus’ eigen Everest. Voor wintersportliefhebbers is Mars toch een betere keus.

Uitzicht vanuit een ruimtestation in een baan om Venus, in een verre toekomst, na terraforming van de planeet
Ruimtestationsperspectief

In de ban van de Ringen

Ik wil nog eens een roman schrijven die gesitueerd is op dit Venus 2.0. Daarin reist de hoofdpersoon van zijn geboortegrond in het zuidelijk poolgebied, waar de Ringen niet zichtbaar zijn, naar een mythische stad op de evenaar. Enfin, het schrijven van een roman, hoewel eenvoudiger dan het terraformen van Venus, is en blijft een flinke klus dus dat gaat nog wel even duren…

Dit vind je misschien ook leuk...