De Rotterdamse Metro, toen, nu en straks

Op 9 februari 1968 werd het eerste traject van de Rotterdamse metro geopend: zes kilometer, zes stations, van het Centraal Station naar het Zuidplein. Ik was erbij, samen met mijn vader, maar ik herinner me dat ik die dag vooral heel veel bovenbenen gezien heb. Ik was namelijk pas vijf en een stuk korter dan tegenwoordig.

Een paar jaar later werd dat eerste lijntje “doorgetrokken” naar mijn woonplaats Hoogvliet. Dat had een halvering van de reistijd naar Rotterdam tot gevolg. In plaats van een langdurige busrit bracht de metro ons in een klein halfuurtje naar “de stad”.

Metrostation Hoogvliet met een stilstaande metro en een metro die aan komt rijden, bij regenachtig weer
Metrostation Hoogvliet

Nu, ruim vijftig jaar later, bestaat het Rotterdamse metronet uit vijf lijnen met een totale lengte van meer dan honderd kilometer. Het netwerk strekt zich uit tot in vergelegen buitenwijken als Nesselande en Hoek van Holland en voorsteden als Spijkenisse, Capelle aan den IJssel en Den Haag.

Interessant maar verder nutteloos feitje: van de 71 metrostations hebben er zes het woord haven in de naam. Zoek ze allemaal!

Bord in Rotterdams metrostation met een kaart van het lijnennet
De kaart van het Rotterdamse metrolijnenkaart

Harry Beck

Daar hoort natuurlijk een kaart van het lijnennet bij. Net als bijna alle metroplattegronden ter wereld leunt die kaart zwaar op de fameuze kaart van de Londense Underground, gemaakt in 1934 door Harry Beck. Hij was de eerste die alle overbodige ballast wegliet en het netwerk abstraheerde tot hoeken van 45 graden.

De kaart van de Rotterdamse metro gebruikt die hoeken van 45 graden ook maar jammer genoeg ligt er daaronder ineens een soort geairbrushte ondergrond met waterwegen en bebouwingsvlekken.

Hoe zou Harry Beck ons metronet in kaart hebben gebracht? Waarschijnlijk ongeveer zo:

Alternatieve kaart van het metronetwerk van Rotterdam, geïnspireerd door de London Underground-plattegrond van Harry Beck uit 1935
Klik hier voor een grotere versie

De Toekomst

Voor het eerste stukje metro heeft de Coolsingel jarenlang opengelegen maar de aanleg van het traject onder de wijk Blijdorp speelde zich een jaar of tien geleden ongezien af. De technieken om ondergronds te bouwen worden steeds geavanceerder; gelukkig maar, want er komen vast nog wel wat lijnen bij de komende decennia. Hoe zou de metrokaart van 2050 er uit zien?

Cirkellijn

Over een metroverbinding van Kralingse Zoom via Feyenoord City naar het Zuidplein wordt al hardop nagedacht. Het lijkt me niet onlogisch die lijn via Charlois en het Merwe/Vierhavengebied te verbinden met het Marconiplein. En waarom maken we er niet meteen een Circle Line van: via Overschie, Schiebroek, Hillegersberg en Kralingse Berg terug naar Kralingse Zoom.

Op die manier wordt eindelijk ook het vliegveld bereikbaar met de metro. Dat vliegveld heet overigens in 2050 weer gewoon Zestienhoven en er landen en vertrekken alleen luchtschepen en elektrische vliegtuigen. Vliegschaamte wordt een boze droom uit het verleden.

Petroleum

De transformatie van oude havengebieden tot nieuwe stadswijken, ingezet op de Kop van Zuid, zal de komende decennia onverminderd doorgaan. De fossiele industrieën bij Pernis en in de Botlek zullen in de jaren 30 en 40 hopeloos verouderd zijn en plaats maken voor meer gemengde woon- en werkgebieden. Dat vraagt om een nieuwe metrolijn, nostalgisch Petroleumlijn genoemd, die bij Maassluis aantakt op de Strandlijn naar Hoek van Holland. Aan de andere kant verbindt die lijn plaatsen als Ridderkerk, Hendrik-Ido-Ambacht, Zwijndrecht en Dordrecht met het Rotterdamse metronetwerk.

Toekomstvisie voor het metronet van Rotterdam, met twee nieuwe metrolijnen, gevisualiseerd als old school Londen Underground-plattegrond
Klik hier voor een grotere versie

Spelen van de XXXVII Olympiade

Aan die lijn ligt ook metrostation Olympisch Park. Want dat in 2040 de Olympische Spelen in Rotterdam gehouden worden, honderd jaar na het bombardement en zevenhonderd jaar na de stadsrechten, dat spreekt vanzelf.

Deelder

Tijdens het maken van deze kaarten overleed Jules Deelder. Ik heb hem geëerd met een metrostation in de buurt van het Sparta-stadion. Dit naar goed Parijs gebruik; daar worden vaker stations naar historische personen (Jacques Bonsergent, Richard Lenoir) genoemd.

Detail van een fictieve metrokaart van Rotterdam in 2050, gebaseerd op de Londense metrokaart van Harry Beck uit 1934

Is deze toekomstvisie voor de Rotterdamse metro te ambitieus? Of ben ik juist gewenste metrolijnen vergeten? Laat het weten, hieronder in de comments!

Update: 9 januari 2020

Nadat ik op nieuwjaarsdag deze blogpost online zette kreeg ik in drie dagen 15.000 bezoekers. En dat is heel wat meer dan de toeloop die mijn website normaal gesproken krijgt. Het Algemeen Dagblad en de Havenloods wijdden allebei een artikel aan mijn metrokaarten.

RET-plannen

In die artikelen bleek ook dat de toekomstvisie van de RET tot op zekere hoogte aansluit bij die van mij. Al denkt ons vervoerbedrijf eerder aan een halve cirkellijn, die na Kralingse Zoom, De Esch, Zuidplein en Charlois door de Maastunnel rijdt en na stops bij de Euromast en Erasmus MC eindigt bij het Centraal Station. Wat de vraag opwerpt wie er in de Maastunnel plaats moet gaan maken: de auto’s, de fietsen of de voetgangers?

Verder zou de RET graag metro’s laten rijden over de spoorlijn tussen Rotterdam en Dordrecht. Ik vraag me af wat dat toevoegt ten opzichte van de huidige sprinters van de NS, ook al omdat er tussen Barendrecht en Zwijndrecht eigenlijk geen woonwijken langs dat spoor liggen. Dan is die verlengde Petroleumlijn langs Ridderkerk en Hendrik Ido Ambacht een stuk zinvoller. Maar toegegeven: een metrolijn over bestaand spoor is natuurlijk wel makkelijker en goedkoper.

Artikel in huis-aan-huisblad De Havenloods over de kaart van Frans Blok met het Rotterdamse metrolijnennet in 2050 en de toekomstplannen van de RET
Het artikel in de Havenloods

Max-versie

Ik kreeg ook tientallen reacties van lezers, met veel interessante suggesties en aanvullingen; ze zijn allemaal hieronder te lezen. In een aantal buurgemeenten van Rotterdam is duidelijk behoefte aan aansluiting op het metronet. Er werden honderden kilometers aan nieuw metrospoor aangevraagd. Ik kon niet anders dan daarop ingaan met een max-versie van de 2050-kaart.

Maar ik wil daarbij wel realistisch blijven. Het aanleggen van een metrolijn is duur, complex en tijdrovend. En er kan veel gebeuren in dertig jaar maar ik vrees dat Rockanje, Moordrecht en Oud-Verlaat in 2050 nog steeds geen metrostation hebben.

Drie ontwikkelingen die volgens mij wel kansrijk zijn:

  • doortrekken van de allereerste metrolijn van Spijkenisse naar Hellevoetsluis.
  • een zijtakje vanaf Kralingse Zoom naar Krimpen aan den IJssel.
  • een nieuwe lijn vanaf NS-station Lansingerland-Zoetermeer die bij Rodenrijs aantakt op de bestaande lijnen en vanaf Slinge naar links afbuigt om via Carnisselande te eindigen bij NS-station Barendrecht.

Verder heb ik bij deze versie, in plaats van de wat saaie ABC-naamgeving, iedere lijn een eigen naam gegeven. De Eerste Lijn en de Dwarslijn, dat spreekt vanzelf. De Cirkellijn en de Petroleumlijn zijn al genoemd. De Strandlijn verbindt de stranden van Hoek van Holland en Nesselande. De Erasmuslijn komt langs het Erasmus MC en de Woudesteincampus van de Erasmusuniversiteit. De Glaslijn dankt zijn naam aan de kassen bij Bleiswijk en Barendrecht. En de Hoflijn verbindt, over het tracé van de voormalige Hofpleinspoorlijn, Rotterdam met de Hofstad.

Kaart van het metronetwerk van Rotterdam zoals het er uit zou kunnen zien in 2050, met drie nieuwe metrolijnen en een paar andere uitbreidingen
Klik hier voor een grotere versie

En dan nog een grappig detail: ik werd er op gewezen dat de Cirkellijn, met stations J.A.Deelder, De Esch en Feyenoord City, de drie Rotterdamse voetbalclubs Sparta, Excelsior en Feyenoord met elkaar verbindt… De bal is rond 🙂

Dit vind je misschien ook leuk...

72 reacties

  1. Joop schreef:

    Station Pernis ontbreekt op de tweede afbeelding

  2. Wk schreef:

    Geen doorsteek vanaf Bolnes richting Krimpen aan den IJssel/ de Krimpenerwaard? Dat lijkt me toch ook een logische zet om de brug der zuchten te ontlasten en een twee (vlucht)route de Krimpenerwaard in en uit te realiseren.

  3. Moes schreef:

    Station Bleiswijk, Bergschenhoek en Zoetermeer?

  4. Herman schreef:

    Delft-Zuid bestaat niet meer, dat heet tegenwoordig Delft-Campus 🙂

  5. KvBuitenen schreef:

    Een metrolijn richting Zoetermeer? Via Zoetermeer-lansingerland

  6. Walter schreef:

    Geinig gedaan! Wie weet maken we dit nog mee. Volgens mij zijn erook plannen om de metro bij lansingerland/zoetermeer door te trekken naar Rodenrijs. Is nu een busverbinding

  7. Tohans schreef:

    Ik reageer normaal gesproken niet zo snel op zulke posts, maar ik vind dit toch wel een hele mooie blogpost!

    Als het niet erg wordt gevonden, gelinkt via: https://topiqq.com/toekomstige-metrolijn-rotterdam/

  8. Bart Lenselink schreef:

    Het nieuwe station LansingerLand-Zoetermeer is het beoogde startstation voor metro richting Rotterdam. Verdere invulling is in onderhandeling.

  9. Twan schreef:

    Fantastisch mooi gemaakt en geschreven. Heb een tijdje op Katendrecht gewoond, en altijd al gedacht dat een ov lijn op Katendrecht en op de Wilhelminapier ontbrak, met de komst van de Petroliumlijn (prachtige naam) is dat verholpen. Zelf kom ik oorspronkelijk uit Oud-Beijerland, er bestaan oude schetsen om de Hoeksche waard te verbinden. Oud-Beijerland, Heinenoord, Barendrecht (!), zuid-plein, stadion Feyenoord, Esch, universiteit, Kralingen. Zou een mooie toevoeging zijn. Kom je wel in het geding met de prachtige cirkellijn die je hebt gemaakt.

  10. Ron schreef:

    Zou het doortrekken van de lijn naar Hellevoetsluis en Rockanje misschien een aardige file oplossing zijn?

    • Frans Blok schreef:

      Dat was volgens mij ooit wel de bedoeling maar daar is de busbaan langs de Groene Kruisweg als budgetoplossing voor in de plaats gekomen. Maar ik zet het op de planning voor 2050!

      • Jan Stoof schreef:

        Langs een lijn naar Rockanje noch langs een lijn naar Oostvoorne wonen voldoende mensen.
        Bovendien staat Voorne-Putten al op het punt om een leegloopgebied te worden en zal dit zeker werkelijkheid worden als Rotterdam langs de zuidoever van de Nieuwe Maas, Scheur en Nieuwe Waterweg gaat bouwen, b.v. tot aan de Oude Maas.

  11. Jan Pereboom schreef:

    Veel te logisch die nieuwe plannen en waarschijnlijk niet duur genoeg. Ik mis trouwens een verbinding met die andere buitenwijk van Rotterdam: Zoetermeer.

  12. Jan-Paul schreef:

    Rodenrijs en Berkel Westpolder staan er dubbel op, verder mis ik de aansluiting Rodenrijs via Bergschenhoek naar station Zoetermeer-Lansingerland

  13. Pim schreef:

    En metrolijn D/E wordt vanaf Spijkenisse doorgetrokken naar Hellevoetsluis, met haltes Simonshaven, Zuidland, Oudenhoorn, Kooistee, Struytse Hoeck en Veerhaven.

  14. Danny schreef:

    Een verbinding met krimpen Ad IJssel

  15. Lucy schreef:

    Misschien de D ofC lijn doortrekken naar hellevoetsluis, scheelt een hoop ochtendspits in de bussen

  16. Michel schreef:

    Ik zie nog geen ‘verzoeken’ voor een Westlandse verbinding tussen Den Haag en Rotterdam

  17. Joris schreef:

    Een lijn van Dordrecht naar Capelle a/d IJssel via Papendrecht, Alblasserdam, Kinderdijk, Krimpen a/d Lek, Krimpen a/d IJssel zou ook een mooie aanvulling zijn.

  18. Richard schreef:

    Het schijnt dat er onder station Lombardije ooit ook al een metrostation is gebouwd maar nooit wat mee gedaan.

  19. JV schreef:

    Ik denk eerder dat er vanaf de capelsebrug een aftakking komt naar de krimpererwaard en dat lijn bij de terp verder doorgetrokken gaat worden naar Nieuwerkerk, Moordrecht en Gouda.

  20. Tim Sekac schreef:

    Leuke plannen, echter er mogen wel meer komen hoor:

    1. Trek metrolijn C en D vanaf de Akkers ook over Voorne-Putten door naar Maasvlakte. Met metrolijn D over de oude spoordijk via Hellevoetsluis, en Metrolijn C over de oude spoordijk via Brielle!

    2. Trek de Metrolijnen A, B en C ook door naar Zoetermeer, Zevenhuizen en Gouda.

    3. Trek Metrolijn E vanaf Slinge ook met een bocht langs bestaand treinspoor naar Dordrecht CS!

    Allemaal regio’s buiten Rotterdam die lonken naar een verlengde metrolijn!

  21. Harold schreef:

    Mooie blog Frans! Hele gave plaat ook. Bracht mijn fantasie over nieuwe stations ook op gang. Zie mijn “Lekker in Rotterdam”-blog. https://www.facebook.com/1649922201974189/posts/2251265078506562/?d=n

  22. Frans Blok schreef:

    Dank allemaal voor de reacties en de suggesties. Er komt een max-versie van de kaart met daarin de meeste van de verzoekjes verwerkt!

  23. Luuk Barendrecht schreef:

    Hoi Frans, wij willen bij indebuurt Rotterdam (online nieuwsplatform) graag de kaart gebruiken die jij gemaakt hebt, mag dat? Uiteraard doen we dat inclusief bronvermelding.

    Groetjes,
    Luuk

  24. Hans schreef:

    Het Westland als een van de belangrijkste economische pijlers met in 2020 meer dan 100.000 inwoners doet niet mee.. !?

  25. rik schreef:

    https://www.google.com/search?q=toekomst+metro+rotterdam&tbm=isch&ved=2ahUKEwjxlcHQlOfmAhXF4YUKHemtCckQ2-cCegQIABAC&oq=toekmetro+rotterdam&gs_l=mobile-gws-wiz-img.1.0.0i7i30.23575.25168..26505…0.0..0.116.1003.8j3……0….1………0i67j0j0i13.ekC8hqR58GY&ei=OQ8PXrGVI8XDlwTp26bIDA&bih=560&biw=360&client=ms-android-htc&prmd=minv#imgrc=vMoNe938LSZAaM
    En
    https://images.app.goo.gl/p1QdWe2V1y3Xq8Yj7

    En voor voorne putten
    https://verlengmetronaspijkenisse.petities.nl/ het ontwerp is slecht te zien maar het idee van die 2 lijnen is goed en dan spijkenisse oudbeijerland heinenoord barendrecht.

  26. Bob Maas schreef:

    Dag Frans, wat een geweldige kaart en verhaal. Ik ben al enige tijd bezig met iets soortgelijks voor Amsterdam, Alleen heb ik niet de juiste tools om dit te visualiseren. Misschien kunnen we daar samen eens naar kijken?

  27. jan schreef:

    metrostations deelder?
    je hebt er een treinstation van gemaakt

  28. Rotjeknor schreef:

    Schiemond is gelegen aan de Vierhavenstraat. Eén van deze toekomstige stations kan dus weg. Verder leuk idee.

  29. Cor Mout schreef:

    Hoi Frans,
    ziet er indrukwekkend uit, en als maar een deel er ooit van zou kunnen worden uitgevoerd hebben we een mooi metronet. Als ik nog een suggestie mag doen. Zestienhoven(de luchthaven zou beter gebaat zijn bij een directe verbinding naar het centrum (R’dam CS). Wellicht een idee om lijn D uit Spijkenisse niet te laten eindigen op CAS maar doortrekken naar de luchthaven. Hoeft men alleen maar een aftakking na Melanchtonweg te maken. De cirkellijn is mooi maar dan moeten mensen vanaf de luchthaven altijd ergens over stappen. En ik spreek uit ervaring dat zakenmensen of toeristen het liefste met zo min mogelijk overstapmomenten het centrum van een bepaalde plaats willen bereiken. Zou Zestienhoven overigens wel gewoon aan de die cirkellijn laten liggen. Zijn er ook mogelijkheden voor mensen die vanaf de luchthaven andere delen van Rotterdam willen bereiken.

  30. Dave schreef:

    Metro van Slinge doortrekken naar Barendrecht met haltes in Portland, Carnisselande, Vaanpark, Centrum, Station Barendrecht en dan door naar Ridderkerk of Dordrecht

  31. Edward Tie schreef:

    Lijn E, den haag wordt doorgetrokken naar Scheveningen Bad. het zou een nieuwe metrotunnel in Den Haag. er komen dan drie metrostations: Provinciele statenhuis, Madarodam, Scheveningen Bad.

  32. Edward Tie schreef:

    De lijn E zou doorgetrokken van Den Haag centraal naar Scheveningen… met drie metrostations: Provinciele statenhuis, Madurodam en Scheveningen Bad.

  33. Theo Kuster schreef:

    Mooi werk! Overigens onbegrijpelijk, dat de RET blijft melden, dat er in de toekomst wel twee sporen kunnen worden afgestaan voor het metroverkeer van de RET.
    Dan kent men het spoorbedrijf verdomd slecht, en de vergelijking net de Hoekse Lijn gaat totaal niet op. Bovendien moet je niet een andere modaliteit aan bieden langs bestaand spoor: jouw oplossing om de oostkant van IJsselmonde te bedienen, is vele malen efficiënter!

    • Frans Blok schreef:

      De enige redenen die ik kan bedenken voor zo’n metro langs bestaand spoor is dat het goedkoper is en makkelijker; je hoeft er geen ingewikkeld tracé met tunnels of viaducten voor te maken. Maar langs de spoorlijn tussen Barendrecht en Zwijndrecht wonen niet zoveel mensen, de wijken en centra van Ridderkerk en Hendrik Ido Ambacht liggen er een heel eind vandaan en die zouden dus inderdaad veel beter af zijn met zo’n nieuw tracé.

  34. Peter van Essen schreef:

    Ik kan in grote lijnen met je meegaan, maar ik zou de ring/ruit groter maken. De lijn langs Kralingse Plas zou ik voorlopig in reserve laten tot er meer dan plannen voor bebouwing zijn. Dus van Hillegersberg zou ik doortrekken naar Binnenhof (Lijn A). Een omissie is m.i. het overslaan van Krimpen, dus ik zou van Kralingse Zoom doortrekken onder de Ijssel naar Krimpen, dan onder de Nieuwe Maas naar Ridderkerk, door naar Barendrecht en dan via Slinge naar Zuidplein. Gelijk maar een verbindingsboog maken richting Hoogvliet/ Spijkenisse. En na Poortugaal een verbindingsboog richting Pernis (lijn C) voor een vergrote ring. Na Overschie zou ik doortrekken naar Schiedam Kethel (NS), dan door naar Holy, en afbuigen naar Vlaardingen Oost (lijn A). Ik zou dan ook doortrekken naar Vijfsluizen (lijn C). Van jouw lijn F zou ik overlaten Kralingse Zoom, via Zuidplein naar Marconiplein. Voordelen: veel groter potentieel publiek (Holy, Kethel, Krimpen, Ridderkerk, Barendrecht). Potentieel de best mogelijke ontlasting van de A16/Van Brienoordbrug, ontlasting van de A15. Nog betere bereikbaarheid Zuidplein/Ahoy met OV (ook vanuit het zuiden).
    Extra overweging: de bebouwing van Krimpen is vooral oost-west, dus wellicht een zijtak van de noord-zuidlijn maken in Krimpen. Van jouw lijn G zal de westtak toekomstmuziek zijn. Wat betreft de zuidtak denk ik aan het beroemde rivierfront van Dordrecht waar m.i. niet makkelijk een metrolijn doorheen kan. Alternatief is misschien via Alblasserdam en Papendrecht, en aan de oostkant Dordrecht binnen. Het lijkt me trouwens nog een hele toer om prioriteiten vast te stellen, wat het eerst moet worden aangepakt. Zolang je maar een masterplan hebt en de mogelijkheden niet verprutst. Overigens heb ik me totaal niet beziggehouden met technische of roosterproblemen. Succes met je kaart.

    • Frans Blok schreef:

      Dank voor je uitgebreide reactie. Zo maxi-versie van de circle line is ook het overwegen waard. Wat dat rivierfront van Dordrecht betreft: daar gaat de metro natuurlijk onderdoor, al wordt dat nog wel een technische uitdaging.

  35. Erik schreef:

    Spijkenisse centrum spijkenisse de stoep. Spijkenisse arcaplex spijkenisse de baljulwaan. Spijkenisse sportlaan. Spijkenisse halfweg. Geervliet. Heen vliet. Zwartewaal. brielle segelant. Briele nieuwland .briele zuurland brielle rugge. Anderekant op spijkenisse centrum spijkenisse schenkel spijkenisse maaswijk oudbeijerland zoomland. Oudbeijerland zuidwijk .oudbeijerland poortwijk goidschalxoord. Heinennoord.. Barendrecht

  36. Lodewijk schreef:

    Ik heb ook ideeën, maar ben zelf überhaupt niet handig met tekenen, laat staan op de computer. Heb wel op mijn eigen blog enkele van ideeën in tekst opgeschreven.

  37. Tan Tjeng Bok schreef:

    Woon in Voorburg, ben opgegroeid in Antwerpen, met een Rotterdamse moeder en een Flakkeese oma. Ik ga voor een snelmetro Voorburg-Corbulo / Voorburg-Huygens / Luchthaven Rotterdam / Rotterdam CS / Hilligersberg / Dirksland/ Brasschaat / Tsjing Tsjang-plein / Vliegveld Antwerpen. Ik leg vast een euromeier in.

  38. Jac schreef:

    Rhoon portland / carmisselande Barendrecht.

    Vanaf portland moet je nu eerst met de bus naar Slinge/zuidplein en vanaf Carnisse met de tram naar Rotterdam Cs duurt ongeveer 35 min…

  39. Henk Beeftink schreef:

    Als je dan toch goed bezig bent, een lijn van kralingesezoom – Kinderdijk – Alblasserdam – Papendrecht – Sliedrecht – Hardinxveld-Giessendam – Gorinchem? Of een lijn van Ridderkerk – Alblasserdam – Papendrecht – Sliedrecht – Hardinxveld-Giessendam – Gorinchem?

    • Frans Blok schreef:

      Dat lijkt me best een goed idee. Tussen Sliedrecht en Gorinchem kan bestaand spoor gebruikt worden. Er moet natuurlijk wel een tunnel of brug gemaakt worden om de Noord of de Lek te passeren maar verder…

  1. 2. januari 2020

    […] De Rotterdamse Metro, toen, nu en straks […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Spam-controle: *