Categorie: Ruimtekunst

Wat zegt u? Het einde van de geschiedenis? Misschien is de geschiedenis nog maar net begonnen. Even opletten dat we geen gekke dingen doen op onze eigen planeet. Maar dan ligt er een universum op ons te wachten.

Ik denk wel eens dat mijn fascinatie voor ruimtevaart en astronomie ermee te maken heeft dat ik als zevenjarig jongetje Apollo 11 op de Maan zag landen. Aan de andere kant: Arthur C. Clarke, Carl Sagan en Brian Cox waren op dat moment respectievelijk 51, 34 en 1 jaar oud, dus misschien maakt leeftijd niet zoveel uit.

Hoe dan ook, de final frontier heeft mijn warme belangstelling. In het verleden heb ik werk gemaakt voor organisaties als The Mars Society en Explore Mars. Met mijn eigen collectie Space Art (of moet ik zeggen Ruimtekunst?) treed ik voorzichtig in de voetsporen van grootheden als Chesley Bonestell, Pat Rawlings en Don Dixon.

Artist impression van een fictief trappistenklooster aan de nachtzijde van een van de planeten rond de ultrakoele dwergster TRAPPIST-1

Een astronomische bierexcursie naar Trappist-1

We gaan vandaag op reis naar 2MASS J23062928-0502285, beter bekend als TRAPPIST-1, een ster op zo’n 40,5 lichtjaar afstand van de Aarde. Dat zou normaal gesproken best een langdurige tocht zijn; zelfs het licht doet er ruim vier decennia over. Maar in de verbeelding zijn we er in een oogwenk. Ultrakoel TRAPPIST-1 is een zogeheten ultrakoele dwergster, die in 2017 in het nieuws kwam omdat Belgische astronomen hadden ontdekt dat er zeven aardachtige planeten omheen draaien. De termen ultrakoel en aardachtig moet je ruim zien; alles onder de 2700 graden Kelvin (ruim 2400 graden Celcius) wordt door astronomen als ultrakoel… Read More

Dertien stuks space art door Frans Blok, ingelijst en klaar voor de tentoonstelling

Wereldkaarten en space art tentoongesteld

Toen ik ruim een jaar geleden gevraagd werd of ik wilde exposeren in de hal het gebouw van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu in Bilthoven, had ik slechts een vaag besef van het bestaan van dat instituut. Maar toen kwam eerst de stikstofcrisis en vervolgens corona. Inmiddels is er waarschijnlijk geen Nederlander meer die nog nooit van het RIVM gehoord heeft. De naamsbekendheid van de organisatie is exponentieel gestegen. Als kunstenaar ben je natuurlijk altijd wel op zoek naar plekken om je werk tentoon te stellen. En als je dan gewoon gevraagd wordt is het moeilijk om nee te… Read More

Artist impression van de planeet Venus in een verre toekomst na terraforming, met oceanen en continenten, wolken en een indrukwekkend ringenstelsel

De Ringen van Venus

De dichtstbijzijnde planeet in ons zonnestelsel, Venus, lijkt op het eerste gezicht verdacht veel op de Aarde. Met een diameter van 12.104 kilometer is Venus slechts een paar procent kleiner dan de Aarde (12.757 kilometer). Ook de zwaartekracht is maar een fractie minder: 0,9 g. Die overeenkomst is heel opvallend als je bedenkt dat de planeten die om onze zon draaien enorm in grootte verschillen, van de dwerg Mercurius tot de reus Jupiter. Als kind was ik al gefascineerd door die tweelingzus van de Aarde. Ik tekende zelfs een kaart, niet gebaseerd op enige wetenschappelijke kennis, met zeeën, continenten, bergketens… Read More

De Ares, het ruimteschip van de First Hundred uit de Mars-trilogie van Kim Stanley Robinson, komt aan in een baan om de Rode Planeet

De Mars-trilogie van Kim Stanley Robinson

De Mars-trilogie van Kim Stanley Robinson is, wat mij betreft, een van de hoogtepunten van de Amerikaanse sciencefiction. Red Mars, Green Mars en Blue Mars verschenen tussen 1992 en 1996 en vertellen de toekomstige geschiedenis van onze buurplaneet over een periode van een kleine tweehonderd jaar. In die twee eeuwen wordt Mars volledig geterraformd, getransformeerd van een koude, droge, levenloze woestijn naar een levende wereld met zeeën, bossen en steden. Daar zijn niet alle hoofdpersonen onverdeeld gelukkig mee: de strijd tussen de Reds, die Mars het liefst houden zoals het is en de Greens, voor wie de terraforming niet snel… Read More

Artist impression van de "Belgische" planeet Nervia, geportretteerd als een zwart-geel-rode gasreus, met enkele manen, een ring en de ster Neburonia

De Kronieken van Nervia

Een paar weken geleden maakte ik een artist impression van de “Nederlandse” planeet Nachtwacht als een rood-wit-blauwe, Jupiter-achtige gasreus. Maar zo’n planetair plaatje in de nationale kleuren is natuurlijk ook voor onze zuiderburen te maken. Want ook België heeft sinds kort, in het kader van het project NameExoWorlds van de Internationale Astronomische Unie, een stukje onroerend goed in de Melkweg. Gallië De naam die de Belgen aan “hun” planeet gegeven hebben is een stuk welluidender dan het Nederlandse Nachtwacht: Nervia. Tja, het is natuurlijk wel handig als zo’n naam in alle drie de landstalen uit te spreken is. Nervia en… Read More

Artist impression van de planeet Nachtwacht, een rood-wit-blauwe gasreus, met twee van haar manen en moederster Sterrennacht

Holland aan de hemel: Nachtwacht en Sterrennacht

Sinds 17 december heeft Nederland er twee verre buitenposten bij: de planeet Nachtwacht en de ster Sterrennacht. Van de IAU, de Internationale Astronomische Unie, mochten we een naam verzinnen voor de twee hemellichamen, die voorheen bekend stonden onder de saaie cijfer/lettercombinaties HAT-P-6 en HAT-P-6b. Ook de inwoners van de 111 andere bij de IAU aangesloten landen kregen, in het kader van de NameExoWorlds-campagne, een kosmisch duo toegewezen. Rembrandt en Van Gogh Uit 6000 ingezonden suggesties koos de nationale jury een shortlist van vijf namenduo’s, waarvan Nijntje en Moederpluis bij een stemming het meest populair waren. Maar om rechtentechnische redenen was… Read More

De Droge Aarde: omgekeerde terraforming

Het is weer eens wat anders dan het terraformen van Mars: het martificeren van de Aarde. Hoe zou onze planeet er uit zien als ineens al het water verdween? Als een Pale Yellow Dot, een soort kruising tussen de Maan en Mars. Opwarming Nee, dit is geen waarschuwing voor de gevolgen van de opwarming van de Aarde. Die zijn verontrustend genoeg maar zorgen er op korte termijn vooral voor dat we moeten omgaan met meer in plaats van minder water. Speculatief Aan de andere kant: soms verliezen planeten in de loop van hun bestaan een heleboel water. Mars bijvoorbeeld had… Read More

De planeten Aarde en Mars als twee strandballen in het zand, op de juiste schaalverhouding ten opzichte van elkaar.

Twee planeten op het strand

Met de kennis van het zonnestelsel, onze directe omgeving, is het treurig gesteld. Je zal de volksstammen de kost moeten geven die het verschil niet weten tussen het zonnestelsel, de melkweg en het universum, bijvoorbeeld. Zelfs de Volkskrant schreef ooit dat Jupiter de grootste planeet van het heelal is. De acht planeten opnoemen in de juiste volgorde is een basisvaardigheid die maar weinig mensen beheersen. Ook kennis over de grootte en onderlinge afstanden van die hemellichamen is slechts zeer beperkt aanwezig. Strandballen Om de een of andere reden denken veel mensen dat Mars groter is dan de Aarde. Wellicht heeft… Read More

Sfeervol nachtelijk plaatje van een geterraformde Maan, laag boven de horizon, die zijn groengele licht laat schijnen op een licht golvende watervlakte met een zeilboot

De nieuwe maan: even wennen

De laatste weken heb ik me weer eens bezig gehouden met een oude hobby van me: terraforming. Een woord dat de spellingschecker niet eens kent maar in de science-fiction kom je het regelmatig tegen: het gaat om het geschikt(er) maken van andere planeten voor Aards leven door het aanpassen van de temperatuur en de atmosfeer. Mars en Venus Het terraformen van Mars is eigenlijk niet eens zo ingewikkeld. Door CO2 en andere broeikasgassen in de atmosfeer te pompen kom je al een heel eind. Op onze homeworld zijn we daar, onbedoeld, al mee aan het oefenen. Wat op Aarde een… Read More

Planetaire wegwijzer in een museum-achtige setting met de richting naar en de afstanden tot de zon, de maan en de zeven planeten

De planetaire wegwijzer: verkeersbord 2.0

Wie kent ze niet: de ludieke wegwijzers, die de richting en de afstand aangeven naar doorgaans veraf gelegen plaatsen. New York 5864 kilometer, Moermansk 2419 kilometer, Paramaribo 7452 kilometer. Zou het ook niet leuk zijn, bedacht ik me laatst, als er zo’n wegwijzer was voor de zon, de maan en de planeten? Waarom bestaat zo’n planetaire wegwijzer eigenlijk nog niet? Ik wist natuurlijk meteen het antwoord. De planeten draaien allemaal hun eigen baantje om de zon en de maan draait weer om een van die planeten, namelijk de Aarde. En dan draait de Aarde ook nog eens om zijn eigen… Read More