De bermen van Zwolle – ecologisch maaibeleid in de praktijk
Steeds meer steden stappen over op ecologisch maaibeleid. Dat dat niet alleen beter is voor de biodiversiteit maar ook een mooiere stad oplevert bewijst mijn zomerresidentie Zwolle.
Wilde bloemen
Iedere zomer ben ik een paar weken in Zwolle om op het huis van vrienden te passen. En telkens verbaas ik me over de zee aan wilde bloemen die je overal in de stad ziet, vooral langs de grote verkeerswegen.
Verschraling
Ik heb me er eens in verdiept en wat ik al vermoedde is waar: die bloemenpracht is het resultaat van bewust beleid. En dat beleid is niet van vandaag of gisteren maar al een halve eeuw oud. In de jaren zeventig experimenteerde Zwolle al met het het uitputten of verschralen van de bodem. Dat klinkt een beetje onaardig maar het voorkomt dat een paar grassoorten dominant worden. Juist op voedselarme gronden ontstaat een grotere soortenrijkdom met zeldzame bloemsoorten. De truc is daarbij een paar dagen na het maaien het maaisel af te voeren. Daardoor hebben zaden wel de kans zich te verspreiden maar komen er minder voedingsstoffen in de bodem.
Bloemrijk grasland
Rond 1990 stapte de gemeente Zwolle structureel over op ecologisch bermbeheer. Als gevolg daarvan is er nu in de stad en het buitengebied in totaal maar liefst 500 hectare aan bloemrijk grasland, in bermen en groenstroken, op taluds en rotondes en in parken.
Verfijning
De laatste jaren wordt het maaibeleid verder verfijnd. Zo wordt op veel plaatsen niet meer alles in een keer gemaaid, maar in fases. Daardoor blijven er altijd gebieden met voedsel en schuilplaatsen voor vlinders en insecten. Ook wordt er goed gekeken naar het juiste moment om te maaien, met gebruik van een gedetailleerde digitale maaitijdstippenkaart.
Minder doen
Dit maaibeleid levert een feestmaal op voor vlinders en insecten. En daar komen dan weer allerlei vogels op af. Zo krijg je dus niet alleen meer planten maar ook meer dieren in de stad. En dat alleen maar door minder te doen (maar wel op het juiste moment)
Koelte
Hogere en gevarieerde bermbegroeiing zorgt ook voor verkoeling. Een ecologisch beheerde berm houdt regenwater langer vast dan strak gemaaid gras. De bodem blijft koeler en door verdamping wordt er warmte aan de omgeving onttrokken. Het zal misschien minder effectief zijn dan een bos maar een bloemrijke berm kan zeker helpen de stad koel te houden.
Kort gemaakt gras verandert in droge periodes sowieso al snel in een dorre vlakte. Maar zelfs in de loeihete, kurkdroge zomer van 2026 bleven de langharige bermen in Zwolle opvallend kleurrijk.
Rotterdam
Rotterdam loopt in dit opzicht decennia achter op Zwolle. Maar ook in mijn hometown wint het ecologisch bermbeheer terrein. Daar moeten sommige mensen nog even aan wennen. Er vallen woorden als rommelig, verwaarloosd, onkruid. Tja, als je altijd geleerd hebt dat een strak gemaaid gazon het grootste goed is en dat onkruid met wortel en tak uitgeroeid moet worden… Dan ziet een ecologisch beheerde berm er misschien wat rommelig uit.
De centen
Vaak wordt ook gezegd dat het een centenkwestie is, een ordinaire bezuinigingsmaatregel. En inderdaad, minder en kleinere machines, minder kosten voor arbeid en brandstof, daar bespaar je geld mee. Maar dat kan dan misschien weer besteed worden aan speeltuinen, buurthuizen, tramlijnen en andere nuttige zaken.
Mooier
Een van de belangrijkste argumenten voor ecologisch bermbeheer is wat mij betreft esthetisch. Biodiversiteit is belangrijk maar het oog wil ook wat. En de foto’s bij deze blogpost tonen het aan: het ziet er gewoon veel beter uit, zo’n bloemenzee langs de weg. Een stad waar de natuur een kans krijgt is een fijnere, gezondere en mooiere stad om in te wonen. Een cadeautje, niet alleen voor vlinders, insecten en vogels, maar ook voor menselijke bewoners en bezoekers.
Dus kom op Rotterdam, wat ze in Zwolle doen, kunnen wij ook!
