Natte natuur in de Sophiapolder

De Sophiapolder is een relatief nieuw stukje getijdennatuur in de rivier De Noord, onder de rook van Rotterdam. Kort na het na het doorsteken van de dijk in 2011 ben ik een paar keer op het eiland geweest maar de laatste keer was alweer negen jaar geleden. Omdat ik wel benieuwd was hoe de ex-polder er tegenwoordig bijligt, nam ik op een woensdag in september met reisgenoot A. de waterbus naar Hendrik Ido Ambacht.

Klein Tiengemeten

Eigenlijk is de Sophiapolder een soort klein Tiengemeten. Beide eilanden liggen in de periferie van het Rijnmondgebied, zijn lange tijd landbouwgebied geweest en zijn begin deze eeuw omgevormd tot nat natuurgebied. Het verschil is wel dat de Sophiapolder veel kleiner is: 77 hectare tegenover de 1050 hectare van Tiengemeten.

Zandbank

De Sophiapolder is ontstaan, alweer net als Tiengemeten, doordat zich wat zandbanken vormden in de rivier. Daar werd halverwege de negentiende eeuw een dijk omheen gelegd om het gebied te kunnen gebruiken voor landbouw. De polder werd genoemd naar onze toenmalige koningin.

Getijdennatuur

Later verschenen er aan de westkust van het eiland, langs een geul genaamd de Rietbaan, allerlei scheepssloperijen. In de jaren negentig werd besloten het gebied om te vormen tot getijdennatuur: een herstel van de oorspronkelijke staat van het landschap. De rommel van de sloperijen werd opgeruimd, de bodem werd gesaneerd en uiteindelijk werd op twee plaatsen de dijk doorgestoken.

Wadden

Sindsdien bestaat het grootste deel van de Sophiapolder uit slikken en schorren. Twee keer per dag loopt een groot deel van het gebied onder water: het getijdenverschil in de Noord is ongeveer een meter. Op de iets hoger gelegen delen vestigt zich voorzichtig wat vegetatie; de lager gelegen delen vormen een soort mini-Waddenzee, die soms onder water staat en soms niet. Met als belangrijkste verschil dat het binnenkomende water hier zoet is.

Pontje

Het eiland is een paradijs voor vogels. Maar als mens mag je er ook komen, op gezette tijden en met een heel klein beetje moeite. Er vaart vanaf de Veersedijk een pontje over de Strooppot en de Rietbaan om de Galgeplaat heen. De overtocht naar de Sophiapolder duurt slechts een paar minuten.

Terras

Zouden er in de Sophiapolder tegenwoordig ook herbergen, hotelkamers en speelnatuurrr zijn? Nee, wat dat betreft heeft het eiland in de Noord weinig weg van haar grote broer. De veranderingen bleken subtiel. Er vaart een wat groter electrisch pontje dan voorheen. En er is door het Zuid Hollands Landschap een piepklein bezoekerscentrumpje gebouwd. Dat beschikt over een terrasje met een prachtig uitzicht over het natuurgebied.

Bloemen

Verder is er weinig veranderd sinds ons vorige bezoek, negen jaar geleden. Vogels zoeken in de modder naar lekkere hapjes. In het zuidelijk deel probeert lage begroeiing nog steeds met wisselend succes voet aan de grond te krijgen. En op de dijken bloeien duizend bloemen, al loopt het bloeiseizoen eind september natuurlijk wel een beetje op zijn eind.

Contrast

De rust op het eiland vormt een groot contrast met alles wat eromheen gebeurt. Op de Noord is het een komen en gaan van binnenvaartschepen, waterbussen en ander vaarverkeer. Aan de overkant zien we de industriegebieden van Alblasserdam en Papendrecht. Aan de Henrik Ido Ambachtse kant zijn nog steeds scheepswerven en -sloperijen en verrijst ook een nieuwe woonwijk. In het zuiden doemt de skyline van Dordrecht op. Je kunt het storend vinden, al die industrie en verstedelijking, maar als fotograaf kan ik wat contrasten juist wel waarderen.

Treinen

Nog een contrast: vijfentwintig meter onder de kwelders denderen de goederentreinen op de Betuwelijn door de Sophia-spoortunnel. Maar dat moet je weten want daar merk je helemaal niets van. Of eigenlijk toch wel: het eiland is immers ontpolderd als compensatie voor de aanleg van de Betuwelijn.

Rondje

De hele noordelijke helft van de Sophiapolder is niet toegankelijk; bij ons vorige bezoek was er nog een pad langs de oostkust tot aan de noordpunt maar dat was nu afgesloten. En trouwens ook helemaal overwoekerd.

Je bent dan ook relatief snel uitgewandeld. Er is in feite maar één rondje te maken: langs de Rietbaan naar de zuidpunt, vervolgens een stuk langs de Noord en vervolgens via de zigzaggende vlonderbruggen terug. Of andersom natuurlijk. In totaal tweeënhalve kilometer, dus daar ben je geen uren mee bezig. Maar dan lonkt de koffie en thee op het terras van het bezoekerscentrum.

Vogels

Het spotten van vogels laat ik meestal aan reisgenoot A. over. En hij spotte bergeenden, wilde eenden, zilvermeeuwen, kleine en grote mantelmeeuwen, kokmeeuwen, meerkoeten, zwanen, aalscholvers, grauwe ganzen, grote canadese ganzen, nijlganzen, een kwikstaart en een ijsvogel. En de vrijwilligster van het bezoekerscentrum liet foto’s zien van een echtpaar zeearenden dat de Sophiapolder onlangs met een bezoek vereerde.

Overtocht

Voor wie ook eens een kijkje wil nemen in de Sophiapolder: de veerpont vaart alleen op zaterdag, zondag en woensdag van 12 tot 17 uur en dan alleen van maart tot en met oktober. In de winter is er eens per maand een vaardag. De overtocht is gratis, de koffie en thee niet.